Пӗтӗм тӗнчери - Премьер-Адипин кислоти: пысӑк ӗҫ тухӑҫлӑхлӑ полимерсемпе химикатсем валли кирлӗ строительство блокӗ

Физика тата хими пахалӑхӗсем

Сӑн-сӑпачӗ тата тӗсӗ: Адипин кислоти ытларах чухне шурӑ, кристалл порошокӗ е пӗчӗк, тӗссӗр кристалсем пек курӑнать. Вӑл тикӗс тӗслӗ тата йӗркеллӗ условисенче шӑршӑсӑр, ҫавӑнпа та вӑл нейтраллӑ сенсорлӑ профиль кирлӗ чухне тӗрлӗ ӗҫре усӑ курма юрӑхлӑ.
Ирӗлӳлӗх: вӑл шывра вӑтам ирӗлӳлӗх кӑтартать, 25°C температурӑра 100 мл шывра 1,44 г яхӑн ирӗлет. Анчах та вӑл этанол, ацетон тата бензол пек органикӑллӑ ирӗлтерекен япаласенче питӗ ирӗлет. Ҫак ирӗлӳлӗх тыткаларӑшӗ ӑна хими реакцийӗсемпе тата формулировкисемпе анлӑ спектрне тухӑҫлӑн хутшӑнма май парать.

Тӗп физика константисем: Адипин кислотин молярлӑ масси 146,14 г/моль. Унӑн ҫӑра 25°C температурӑра 1,36 г/см3 яхӑн, ку шывран кӑшт ҫӑрарах. Адипин кислотин ирӗлӳ температури 152°C, ҫакӑ вӑл ҫӳллӗ температурӑра хытӑ тӗсрен шӗвек тӗсе куҫнине пӗлтерет. Вӗреме кӗмелли температура 337,5°C пулать, анчах та атмосфера пусӑмӗ айӗнче ҫак температурӑна ҫитиччен ҫӗрме пуҫлама пултарать. Унӑн ҫулӑм температури 207°C, ҫакӑ ӑна ҫулӑм хӑрушлӑхӗ кӑларса тӑратма пысӑк температура тата ҫулӑм ҫӑлкуҫӗсем кирлине пӗлтерет.

Хими реакцийӗ: Дикарбон кислоти пулнӑ май, адипин кислоти икӗ карбоксил функциллӗ ушкӑнне (-COOH) тытать, вӗсем ӑна пысӑк хими реакцийӗпе тивӗҫтереҫҫӗ. Вӑл спиртсемпе эфиризаци реакцийӗсене ҫӑмӑллӑнах хутшӑнать, эфирсем тӑвать, вӗсене пластик, ҫу тата ырӑ шӑршӑллӑ япаласем туса кӑларнӑ чухне анлӑн усӑ кураҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, вӑл конденсаци полимеризацийӗ урлӑ диаминсемпе реакцие кӗрсе полиамидсем, уйрӑмах нейлон 6,6, тума пултарать. Ҫак полимеризаци реакцийӗ синтетика ҫиппи тата инженери пластмасса промышленноҫӗн тӗп чулӗ пулса тӑрать. Адипин кислоти ҫавӑн пекех редукци реакцийӗсем витӗр тухса тивӗҫлӗ спиртсем тума пултарать тата никӗссемпе реакцие кӗрсе тӑварсем тума пултарать, вӗсене адипатсем теҫҫӗ.

Заявлени лаптӑкӗсем

Полиамид (нейлон) туса кӑларасси: Адипин кислотине чи пысӑк та пӗлтерӗшлӗ усӑ курни полиамидсем, уйрӑмах нейлон 6,6, туса кӑларассинче. Ҫак процесра адипин кислоти гексаметилендиаминпа конденсаци полимеризаци реакцийӗнче реакцие кӗрет. Ҫакӑн пек пулса тухнӑ нейлон 6,6 — пысӑк ӗҫ тухӑҫлӑхлӑ инженери пластикӗ, вӑл хӑйӗн ҫирӗплӗхӗпе, ҫирӗплӗхӗпе, ҫӗтӗк-ҫурӑка чӑтӑмлӑхӗпе тата питӗ лайӑх механика характеристикисемпе паллӑ. Нейлон 6,6 автомобиль промышленноҫӗнче двигатель пайӗсем, шестернясем тата подшипниксем пек компонентсем валли анлӑн усӑ кураҫҫӗ. Вӑл ҫавӑн пекех пир-авӑр промышленноҫӗнче те тӗп материал шутланать, унта ӑна тумтир, кавир тата обивка валли пысӑк пахалӑхлӑ пир-авӑр туса кӑларма усӑ кураҫҫӗ, мӗншӗн тесен вӑл хӑйӗн ҫирӗплӗхне, ҫирӗплӗхне тата сӑрӑсене лайӑх тытма пултарнине кура.

Пластификаторсемпе смазочниксем: Адип кислотипе адипат никӗсӗ ҫинче пластификаторсем туса кӑларма усӑ кураҫҫӗ. Ҫак пластификаторсене полимерсене, уйрӑмах поливинилхлорид (ПВХ) ҫумне, вӗсен ҫемҫелӗхне, ӗҫлеме тата ҫирӗплӗхне ӳстерме хушса параҫҫӗ. Адипатлӑ пластификаторсене ҫӳлти температурӑра ҫаврӑнӑҫуллӑ пулма кирлӗ ӗҫре, сӑмахран, автомобиль проводӗсене изоляцилемелли, медицина трубкисене тата сивве чӑтӑмлӑ ПВХ изделийӗсене туса кӑларнӑ чухне, ытларах усӑ кураҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, адипин кислотинчен илнӗ эфирсене тӗрлӗ промышленноҫра ҫу сӗрмелли япаласем вырӑнне усӑ кураҫҫӗ, вӗсем питӗ лайӑх ҫӗтӗк-ҫатӑк тата сӗртӗнӗве хирӗҫ кӗрешекен пахалӑхсем параҫҫӗ, вӗсем двигательсенче, шестернясенче тата ытти механика системисенче усӑ курма юрӑхлӑ.

Апат-ҫимӗҫ тата ӗҫмелли япаласен промышленноҫӗ (тӳрӗ мар усӑ курасси): Адипин кислоти апат-ҫимӗҫре тӳрремӗнех усӑ курмасть пулин те, ӑна апат-ҫимӗҫпе ҫыхӑнмалли материалсем тата апат-ҫимӗҫе тирпейлекен оборудовани туса кӑларнӑ чухне усӑ кураҫҫӗ. Унӑн эфирӗсем, апат-ҫимӗҫ упаковка материалӗсем валли сийсемпе тата герметиксемпе усӑ курнӑ чухне, апат-ҫимӗҫ продукчӗсен тӗрӗслӗхне тата хӑрушсӑрлӑхне тивӗҫтерме пулӑшаҫҫӗ, вӗсем вараланассине сирсе яраҫҫӗ тата продукци ҫӗнӗлӗхне упраҫҫӗ. Унсӑр пуҫне, адипин кислоти ҫинче никӗсленнӗ полимерсемпе тирпейленӗ чухне апат-ҫимӗҫпе ҫыхӑнакан оборудовани компоненчӗсене, сӑмахран, конвейер лентисене тата уплотнительсене, туса кӑларнӑ чухне усӑ курма пулать.

Фармацевтика тата косметика промышленноҫӗ: Фармацевтика промышленноҫӗнче адипин кислотине эмел хатӗрленӗ чухне пулӑшакан япала вырӑнне усӑ курма пулать. Вӑл фармацевтика ирӗлчӗкӗсемпе суспензисен рН-не тӗрӗслесе тӑма буферлӑ агент пулса тӑма пултарать, эмелсен стабиллӗхне тата эффективлӑхне тивӗҫтерет. Косметика промышленноҫӗнче адипин кислоти эфирӗсене тӗрлӗ продуктсенче, сӑмахран, кремсенче, лосьонсенче тата помадӑра усӑ кураҫҫӗ, вӗсем ӳт-тирӗн ҫемҫелӗхне лайӑхлатма, ҫемҫе те тикӗс туйӑм кӳреҫҫӗ.

Хатӗрленӳ меслечӗсем

Циклогексанӑн окислени: Ку вӑл — адипин кислоти туса кӑлармалли тӗп промышленноҫ мелӗ. Процесс циклогексана катализатор пур чухне, ытларах чухне кобальт никӗсӗ ҫинче тунӑ катализаторпа, окисленнинчен пуҫланать. Пӗрремӗш тапхӑрта циклогексан сывлӑшпа е кислородпа реакцие кӗрсе циклогексанолпа циклогексанон хутӑшне туса хурать, ҫак процеса «КА ҫу» (кетон — спирт ҫӑвӗ) теҫҫӗ. Реакцие 150 - 160°C температурӑра тата 1 - 1,5 МПа пусӑмра туса пыраҫҫӗ. Унтан КА ҫӑвӗ иккӗмӗш тапхӑрти реакцире азот кислотипе усӑ курса, ытларах чухне 60 - 80°C температурӑра тата атмосфера пусӑмӗпе, малалла окисленет. Ҫак иккӗмӗш тапхӑрти окислени циклогексанолпа циклогексанон адип кислотине куҫать. Анчах та ҫак меслетӗн экологи тӗлӗшӗнчен хӑш-пӗр йывӑрлӑхсем пур, мӗншӗн тесен азот кислотипе усӑ курни азот оксичӗ (N2O) — хӑватлӑ парник газӗ — туса кӑларать, ҫавӑнпа та каяш юхӑмӗсене тимлӗн тытса пыма ыйтать.

Биотехнологи мелӗсем: Юлашки ҫулсенче адипин кислотине ҫирӗпрех альтернатива пек туса кӑлармалли биотехнологи меслечӗсемпе интересленни ӳссех пырать. Микроорганизмсемпе, сӑмахран, генетика инженерийӗпе тунӑ бактерисемпе е дрожжисемпе, ҫӗнӗрен ҫуралакан чӗртаварсене, сӑмахран, сахӑрсене е ӳсен-тӑран ҫӑвӗсене, ылмашӑну ҫулӗсен ярӑмӗ урлӑ адип кислотине куҫарма пулать. Сӑмахран, хӑш-пӗр бактерисене адип кислотине куҫарма пултаракан вӑтам япаласем туса кӑларма май пур. Ҫак биотехнологи меслечӗсем аталану тапхӑрӗнче-ха тата вӗсем ӗҫ тухӑҫлӑхӗпе тата тӑкаксен эффективлӑхӗпе ҫыхӑннӑ йывӑрлӑхсемпе тӗл пулаҫҫӗ пулин те, вӗсем малашне адип кислотине экологи тӗлӗшӗнчен тасарах тата ҫирӗпрех туса кӑларма май параҫҫӗ.

Асӑрханулӑх

Сывлӑхшӑн хӑрушлӑхсем: Адипин кислоти тӳрремӗнех сӗртӗнсен ӳт-тирпе куҫа ыраттарма пултарать. Ӳт-тир ҫине нумай вӑхӑт е темиҫе хутчен ҫыпӑҫни дерматит патне илсе пыма пултарать, куҫпа сӗртӗнсен вара куҫ шӑрҫи хӗрелме, ыратма тата сиенленме пултарать. Адипин кислотин тусан пайӗсене сывласа илни сывлав ҫулӗсене тарӑхтарма пултарать, ӳсӗрме, хӑрӑлтатма тата сывлӑш ҫитменлӗхне кӑларса тӑратать. Адипин кислотине нумай ҫини вар-хырӑм ыратма пултарать, ҫав шутра хӑсас килни, вар-хырӑм ыратни. Адипин кислотипе ӗҫлекен ӗҫченсен тивӗҫлӗ хӳтӗлев хатӗрӗсем тӑхӑнмалла, сӑмахран, перчетке, хӑрушсӑрлӑх куҫлӑхӗ тата сывлав маскисем, уйрӑмах тусан пулма пултаракан вырӑнсенче.

Пушар тата взрыв хӑрушлӑхӗсем: Адипин кислотин ҫулӑм температури самаях пысӑк пулин те, вӑл ҫунма пултарать. Порошок евӗрлӗ пулсан, вӑл ҫителӗклӗ концентраципе сапалансан сывлӑшпа сирпӗнекен хутӑшсем тума пултарать. Упрамалли вырӑнсене ҫулӑм ҫӑлкуҫӗсенчен аякра тытмалла, тусан пухӑнасран тӗрӗс вентиляци тумалла. Адипин кислотипе ҫыхӑннӑ пушар тухсан типӗ хими порошокӗ е углекислӑ газ пек тивӗҫлӗ пушар сӳнтермелли хатӗрсемпе усӑ курмалла.

Тавралӑха витӗм кӳни: Адипин кислоти тавралӑхра вӑтам шайра тытӑнса тӑрать. Шыв объекчӗсене кӑларсан, вӑл вӑхӑт ҫитсен микроорганизмсем ҫӗмӗрме пултарать, анчах та пысӑк концентраци шыв пурнӑҫне витӗм кӳме пултарать. Вӑл шыв тытӑмӗсен рН-не те витӗм кӳме пултарать, мӗншӗн тесен вӑл йӳҫӗ. Ҫавӑнпа та ҫутҫанталӑка адипин кислоти тӗрӗс мар тухасран сыхланма каяшсене тӗрӗс тытса тӑрасси тата вӗсене тытса тӑрасси питӗ кирлӗ. Адипин кислоти туса кӑларакан е унпа усӑ куракан промышленноҫсен ҫӗре, шыва тата сывлӑш пахалӑхне витӗм кӳрессине чакарас тесе ҫирӗп экологи правилисене пӑхӑнмалла.

Технические характеристики

Пахалӑха тӗрӗслесе тӑракан лист